Kort antwoord
HACCP is een verplicht systeem om voedselveiligheidsrisico’s in kaart te brengen en te beheersen. Als horecaondernemer voldoe je daar in de praktijk meestal aan door te werken volgens de Hygiënecode voor de horeca van KHN. Dat betekent: de code kennen en toepassen, je team instrueren, de vereiste controles registreren (zoals temperaturen) en dat kunnen laten zien bij een NVWA-inspectie.
Wat betekent HACCP?
HACCP staat voor Hazard Analysis and Critical Control Points, in het Nederlands: gevarenanalyse en kritische beheerspunten. Het idee is eenvoudig. Je bekijkt waar in je keuken iets mis kan gaan met voedselveiligheid (bijvoorbeeld bacteriegroei doordat een koeling te warm is), je bepaalt welke momenten echt kritisch zijn, en je legt vast hoe je die bewaakt en wat je doet als het misgaat.
Volgens de NVWA is HACCP een verplicht systeem dat bedrijven helpt bij veilig en hygiënisch werken met voedsel. Iedereen die eten of drinken bereidt, verwerkt of verkoopt, moet werken met een voedselveiligheidsplan of hygiënecode op basis van HACCP. Lees de uitleg van de toezichthouder zelf op nvwa.nl over HACCP.
De zeven HACCP-principes in gewone taal
HACCP is gebaseerd op zeven principes. Je hoeft ze niet uit je hoofd te kennen, maar het helpt om te begrijpen waarom je bepaalde dingen registreert:
- Gevaren analyseren: wat kan er misgaan met het voedsel, van ontvangst tot bord?
- Kritische punten bepalen: op welke momenten moet je ingrijpen om een gevaar te voorkomen, zoals koelen, verhitten en warmhouden?
- Grenzen vaststellen: welke waarde is nog veilig, bijvoorbeeld een maximale koeltemperatuur?
- Bewaken: hoe en hoe vaak controleer je dat, bijvoorbeeld door temperaturen te meten?
- Corrigeren: wat doe je als een waarde buiten de grens valt?
- Verifiëren: hoe check je periodiek of het systeem werkt?
- Vastleggen: hoe documenteer en bewaar je dit alles?
Moet ik zelf een HACCP-plan schrijven?
Nee, dat hoeft meestal niet. Je mag zelf een voedselveiligheidsplan opstellen, maar de NVWA geeft aan dat het makkelijker is om te werken met een goedgekeurde hygiënecode van je branche. Voor de horeca is dat de Hygiënecode voor de horeca van Koninklijke Horeca Nederland (KHN). Werk je volgens een goedgekeurde hygiënecode, dan voldoe je aan je wettelijke plicht om met een HACCP-voedselveiligheidsplan te werken. Zie het overzicht van erkende hygiënecodes op nvwa.nl.
Let op: KHN heeft een nieuwe versie van de Hygiënecode voor de horeca gepubliceerd, die volgens KHN per 1 april 2027 de oude versie vervangt. Check op khn.nl/kennis/hygienecode welke versie voor jou geldt en wat er verandert, bijvoorbeeld rond allergenen, koelen en schoonmaak.
Wat regel je als horecaondernemer concreet?
Werken volgens de hygiënecode komt in de praktijk neer op een paar vaste onderdelen. Dit is een praktisch overzicht; de hygiënecode zelf is leidend.
1. De hygiënecode in huis en begrepen
Zorg dat je de actuele code hebt en weet welke onderdelen voor jouw zaak gelden. Een cafetaria met frituur heeft andere aandachtspunten dan een lunchroom of een restaurant met sous-vide.
2. Registraties bijhouden
Bij kritische punten is registreren verplicht; hoe vaak staat in de hygiënecode. Denk aan temperaturen van koelingen en vriezers, kerntemperaturen bij verhitten en terugkoelen, en de controle bij ontvangst van leveringen. Meer hierover lees je in ons artikel over temperatuurregistratie in de horeca. KHN biedt voorbeeldregistratieformulieren aan, maar je mag zelf bepalen hoe je aantoont dat je volgens de code werkt, op papier of digitaal.
3. Schoonmaak en ongedierte
Een schoonmaakplan met vaste taken en frequenties hoort erbij, net als maatregelen tegen ongedierte. De NVWA heeft hier praktische pagina’s over, zoals schoon en veilig werken en overlast door ongedierte voorkomen. Hoe je een schoonmaakrooster opzet dat je team echt gebruikt, lees je in een schoonmaakrooster en sluitlijst die werken.
4. Allergeneninformatie
Gasten moeten informatie kunnen krijgen over allergenen in je gerechten. De NVWA legt uit hoe je klanten informeert over allergenen. Zorg dat je team weet waar die informatie staat.
5. Een team dat weet wat het doet
De beste code werkt niet als alleen de eigenaar hem kent. Instrueer nieuwe medewerkers, spreek af wie wat registreert en maak het makkelijk om het goed te doen, juist in de drukte.
6. Registraties bewaren en kunnen laten zien
KHN geeft aan dat je met minimaal zes maanden aan registraties voldoende informatie hebt bij een incident; voor sommige registraties geldt een langere termijn. Controleer de bewaartermijnen in de hygiënecode. En zorg dat je de registraties snel kunt laten zien als de inspecteur binnenloopt; zie onze checklist voor een NVWA-controle.
Wie controleert of je HACCP op orde is?
De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) houdt toezicht. Inspecties worden niet aangekondigd en je bent verplicht mee te werken. De inspecteur vraagt onder meer naar je hygiënecode of voedselveiligheidsplan, meet temperaturen en kijkt naar schoonmaak, ongedierte, etikettering en allergenen. De NVWA maakt de resultaten van inspecties openbaar. Meer daarover op de inspectiepagina van de NVWA.
Moet je HACCP op papier bijhouden?
Nee. Je mag zelf bepalen hoe je aantoont dat je volgens de code werkt. Veel zaken beginnen met papieren lijsten aan de muur en stappen later over op een app, omdat lijsten kwijtraken, achteraf worden ingevuld of moeilijk terug te vinden zijn. In HACCP-app vs papieren lijsten zetten we de voor- en nadelen op een rij.
HACCP Maatje is zo’n app: je team registreert temperaturen met fotobewijs, het schoonmaakrooster, de sluitlijst, de ontvangstcontrole en frituurolie, en jij ziet in een dashboard met inspectiescore hoe elke vestiging ervoor staat. Bekijk alle functies of de prijzen. Belangrijk om te weten: een app vervangt de hygiënecode niet. Je blijft zelf verantwoordelijk voor voedselveiligheid, en de NVWA keurt geen software goed.
Stappenplan: zo zet je HACCP in vijf stappen neer
- Bestel of download de actuele Hygiënecode voor de horeca en lees de onderdelen die voor jouw zaak gelden.
- Maak een lijst van je koelingen, vriezers, warmhoudapparatuur en processen (zoals frituren, terugkoelen of sous-vide).
- Bepaal per proces wat je registreert, hoe vaak en wie dat doet.
- Kies hoe je registreert (papier of app) en richt dat in, inclusief een schoonmaakrooster en een sluitlijst.
- Instrueer je team en controleer de eerste weken zelf of alles wordt ingevuld.
Veelgestelde vragen
Is HACCP verplicht voor horecabedrijven?
Ja. Iedereen die eten of drinken bereidt, verwerkt of verkoopt, moet werken met een voedselveiligheidsplan of hygiënecode op basis van HACCP. De NVWA houdt hier toezicht op.
Wat is het verschil tussen HACCP en de hygiënecode?
HACCP is het systeem en de wettelijke plicht. De Hygiënecode voor de horeca van KHN is een goedgekeurde, praktische uitwerking daarvan voor de horeca. Werk je volgens de code, dan voldoe je aan de HACCP-plicht.
Heb ik een HACCP-certificaat nodig?
Een certificaat is niet wettelijk verplicht voor een horecazaak. Verplicht is dat je werkt volgens een voedselveiligheidsplan of goedgekeurde hygiënecode en dat je dat kunt aantonen.
Mag ik HACCP digitaal registreren?
Ja. Volgens KHN mag je zelf bepalen hoe je aantoont dat je volgens de code werkt. Dat kan op papier of met een app zoals HACCP Maatje.